Thép Tấm CT3 Là Gì? Thành Phần, Cơ Tính Và So Sánh Với SS400

Nhatminhphat

09:00 - 07/11/2026

Thép tấm CT3 là tên gọi rất quen trong xưởng cơ khí Việt Nam, dù trên chứng chỉ của hàng nhập khẩu ngày nay thường ghi SS400 hoặc Q235B. Nhiều bản vẽ cũ vẫn ghi CT3, nên người mua cần biết mác này là gì và có thể dùng mác nào tương đương. Bài viết của Nhật Minh Phát Steel sẽ làm rõ những nội dung đó.

Tóm tắt nội dung

Thép tấm CT3 là gì?

CT3 là mác thép cacbon thấp theo hệ tiêu chuẩn Nga GOST 380, thường viết là Ст3. Đây là thép kết cấu thông dụng, dễ hàn, dễ cắt, dễ gia công. Tại Việt Nam, mác này được dùng rộng rãi trong nhiều thập kỷ, nên “thép CT3” đã trở thành cách gọi quen thuộc cho thép tấm thông thường, kể cả khi hàng không thực sự theo GOST.

Chính vì vậy, khi một đơn hàng ghi CT3 cần xác nhận rõ người lập bản vẽ muốn đúng mác GOST hay chỉ cần thép tương đương. Câu hỏi này ảnh hưởng tới nguồn hàng, chứng chỉ và giá.

Thành phần hóa học của thép CT3

Nguyên tố	Hàm lượng tham khảo (Ст3сп)
Cacbon (C)	0,14 – 0,22%
Mangan (Mn)	0,40 – 0,65%
Silic (Si)	0,15 – 0,30%
Phốt pho (P)	Tối đa 0,04%
Lưu huỳnh (S)	Tối đa 0,05%

Các chữ đi sau tên mác cho biết mức độ khử oxy: сп là thép lặng, пс là bán lặng và кп là sôi. Hàm lượng thay đổi theo loại và phiên bản tiêu chuẩn, nên chỉ nên xem bảng trên là số liệu tham khảo.

Cơ tính của thép tấm CT3

Giới hạn chảy: khoảng 245 N/mm² với độ dày nhỏ, giảm dần khi tấm dày hơn.
Độ bền kéo: khoảng 370 – 480 N/mm².
Độ giãn dài: khoảng 26%, tùy độ dày và mẫu thử.

Với cơ tính này, CT3 phù hợp phần lớn hạng mục kết cấu và cơ khí không chịu tải quá lớn. Khi cần giảm chiều dày hoặc tăng khả năng chịu lực, người thiết kế có thể cân nhắc nhóm thép Q355B.

So sánh thép CT3, SS400 và Q235B

Tiêu chí	CT3	SS400	Q235B
Tiêu chuẩn	GOST 380 (Nga)	JIS G3101 (Nhật)	GB/T 700 (Trung Quốc)
Giới hạn chảy	Khoảng 245 N/mm²	245 N/mm² (đến 16 mm)	235 N/mm² (đến 16 mm)
Độ bền kéo	370 – 480 N/mm²	400 – 510 N/mm²	370 – 500 N/mm²
Quy định cacbon	Có	Không quy định trực tiếp	Có

Ba mác có cơ tính gần nhau, nên trong thực tế thường được thay thế cho nhau ở các hạng mục thông dụng. Tuy vậy, chúng không đồng nhất. Hạng mục quan trọng cần có chấp thuận của người thiết kế, nhất là khi chứng chỉ phải thể hiện đúng tiêu chuẩn trong hồ sơ. Xem thêm đặc tính của thép SS400 để so sánh chi tiết.

Ứng dụng của thép tấm CT3

Kết cấu nhà xưởng nhỏ, khung, giá đỡ, sàn thao tác.
Bản mã, tấm đệm, sườn gia cường.
Chi tiết máy chịu tải vừa, thùng, vỏ, chắn bảo vệ.
Phôi hàn, cắt, chấn trong xưởng cơ khí.

Gia công thép tấm CT3

Nhờ cacbon thấp, CT3 hàn tốt bằng hầu hết các phương pháp thông dụng mà thường không cần gia nhiệt khi tấm mỏng. Thép dễ cắt bằng oxy gas, plasma hoặc laser và dễ chấn với bán kính nhỏ. Bề mặt có vảy oxit nên cần làm sạch trước khi sơn. Vì đây là thép cacbon thường, sản phẩm dùng ngoài trời phải có lớp sơn hoặc mạ bảo vệ.

Giá thép tấm CT3

Giá phụ thuộc vào độ dày, khổ, nguồn hàng, khối lượng và yêu cầu chứng chỉ. Hàng có chứng chỉ đúng GOST thường khác nguồn với hàng SS400, Q235B phổ biến trên thị trường, nên giá và thời gian giao có thể khác nhau. Mặt bằng giá tham khảo được cập nhật ở bài giá thép tấm.

Cách đặt thép tấm thay cho CT3

Với phần lớn nhu cầu thông thường, nếu bản vẽ cho phép dùng mác tương đương, phương án thuận tiện là chọn thép cán nóng Q235B/SS400 và dùng dịch vụ cắt tấm theo đúng kích thước. Khi cần đúng thép CT3 theo GOST, hãy báo trước để kiểm tra nguồn hàng.

Xác nhận hồ sơ yêu cầu đúng mác CT3 hay chấp nhận tương đương.
Gửi độ dày, khổ, chiều dài và số lượng.
Ghi yêu cầu chứng chỉ, dung sai và bề mặt.
Cho biết thời gian, địa điểm giao và điều kiện bốc dỡ.

Kiểm tra khi nhận hàng

Kiểm tra mác thép trên chứng chỉ có đúng thỏa thuận hay không. Nếu hàng ghi SS400 hoặc Q235B thay cho CT3, cần có văn bản đồng ý của bên yêu cầu để tránh vướng mắc khi nghiệm thu. Đo độ dày tại nhiều điểm, kiểm tra độ phẳng và mép cắt. Nếu hạng mục quan trọng, nên lấy mẫu kiểm tra cơ tính tại phòng thử nghiệm.

Vì sao bản vẽ hiện nay vẫn ghi thép CT3?

Nhiều thiết kế và định mức tại Việt Nam được xây dựng từ giai đoạn dùng phổ biến tiêu chuẩn Nga, nên tên CT3 vẫn được sao chép qua các hồ sơ. Trong khi đó, nguồn hàng thực tế hiện nay chủ yếu từ các nhà máy dùng tiêu chuẩn Nhật và Trung Quốc. Đây là lý do thường xuyên xuất hiện tình huống bản vẽ ghi CT3 nhưng hàng về lại ghi SS400 hoặc Q235B. Cách xử lý tốt nhất là thống nhất mác tương đương ngay từ giai đoạn chào giá, ghi vào hợp đồng và đưa vào hồ sơ nghiệm thu. Làm như vậy sẽ tránh được tranh luận khi giao hàng, nhất là với các công trình có tư vấn giám sát.

Khi nào không nên dùng thép CT3?

Không nên dùng CT3 cho bình chịu áp lực, nồi hơi, chi tiết cần độ cứng cao hoặc chống mài mòn, cũng như kết cấu làm việc ở nhiệt độ rất thấp. Với các trường hợp này cần chọn nhóm thép chuyên dụng theo thiết kế.